Samtök sálfræði og uppeldisfræðikennara Ritstjóri: Ívar R. Jónsson  
SKÝRSLA FRÁ EFPTA CAMBRIDGE 2004
Skýrsla stjórnar um vinnufund EFPTA í Cambridge 5. – 7. nóvember 2004.

Evrópusamtök sálfræðikennara á grunn- og framhaldsskólastigi var formlega stofnað 28. mars 2004. Dagana 5. til 7. nóvember s.l. var haldinn vinnufundur þessi nýstofnuðu Evrópusamtök í Cambridge í Englandi. Þar mættu 15 þátttakendur frá7 löndum og voru fulltrúar Íslands úr stjórn félags sálfræði- og uppeldisfræði kennara: Aldís Guðmundsdóttir, Kristján Ari Arason og Lilja Ósk Úlfarsdóttir.

Yfirlýst markmið samtakanna eru eftirfarandi:

  • Að deila þekkingu og reynslu af sálfræðikennslu á grunn- og framhaldsskólastigi
  • Að bera saman námskrár
  • Að ræða endurmenntun og starfsþjálfun starfsmanna
  • Að deila upplýsingum um kennsluaðferðir og efni
  • Að deila upplýsingum um vefslóðir
  • Að bera saman próf og matsleiðir
  • Að kanna leiðir til að fjármagna sameiginleg verkefni og nemenda/kennaraskipti
  • Að gefa út fréttabréf annað hvert ár
  • Að halda úti gagnabanka um samtök og meðlimi
  • Að efla starfsmanna skipti og sameiginleg sálfræðiverkefni

Heimasíða samtakann er http://www.efpta.org

Ekki náðist að ræða alla þessa liði á fundinum en þó var komið að þeim flestum.
Þá tttakendur gerðu grein fyrir sálfræðikennslu í sínu landi og bar þar e.t.v. hæst að sálfræðikennsla virðist vera bæði fastari í sessi og vaxandi í öðrum Evrópulöndum.

Sálfræðikennsla á grunn- og framhaldsskólastigi í Evrópu

Í Finnlandi hefur sálfræði verið kennd síðan í seinni heimstyrjöldinni þegar hún var nefnd sálarvísindi. Þar kjósa 80% nemaenda á grunnskólaaldri að læra sálfræði. Í menntaskóla verður sálfræði skildugrein frá og með árinu 2005 og hún er mjög vinsæl grein á háskólastigi. Félag sálfræðikennara í Finnlandi var stofnað 1971 og telur nú 500 meðlimi sem aðallega kenna í menntaskólum.

Í Englandi, Walse og N-Írlandi er sálfræði ekki vinsæl hjá 14 til 16ára en áhugi fer vaxandi á þessu aldursstigi. Á menntaskólastigi geta nemendur valið hefðbundna eða hagnýta sálfræði og hún er langvinsælasta greinin á þessu stigi. Það er alvarlegur skortur á menntuðum sálfræðikennurum fyrir þetta skólastig. Um 40.000 nemendur námu sálfræði á menntaskólastigi 2003 (Advanced level). Sálfræðikennarafélagið telur um 1000 meðlimi og heldur ráðstefnu árlega. Næsta ráðstefna félagsins verður í Swansea University 7. – 10. júlí 2005.

Hollenski þátttakandinn á fundinum var málsvari verkmenntunarskóla þar sem m.a. er kennd félagsráðgjöf og aðrar heilsugæslugreinar. Þessir nemendur taka 210 tíma af sálfræði sem jafngildir 7 ½ ECTS. Þessir nemendur eru á aldrinum 16 – 21 árs. Lögð er áhersla á lausnarleitarnám.

Í Danmörku er menntakerfið mjög ólíkt því sem við eigum að venjast en verið er að samræma það við Evrópu svo núverandi kerfi verður allt breytt að ári. Nemendur hafa mikla möguleika á að læra sálfræði áður en þeir fara í háskóla. Nemendur geta haft áhrif á innihald og form kennslunnar. Þemakennsla og hópavinna eru mikilvægur liður í náminu og námsmat er fjölbreytt. Próf eru einungis munnleg. Athygli vekur að lögð er áhersla á að nemendur nái tökum á breiðum kenningarlegum grunni og geti beitt þessum kenningum í greiningu. Kenningarnar sem eru kenndar eru: Sálgreining (Freud, Jung og Erikson), hugfræði (Piaget og Vygotsky), Félagsleg (Bandura og Bordieu) og Atferlisfræði (Pavlov og Skinner) en ekki virðist vera kennd lífeðlisfræði á þessu stigi innan sálfræðinnar.

Í Þýskalandi er munur á menntun milli héraða. Þannig hefur fólk farið í háskóla eftir 12 ár í sumum héruðum en 13 í öðrum. Verið er að koma á samræmi þannig að 2007 verða inntökuskilyrði í háskóla 12 ár allstaðar í Þýskalandi. Framhaldsskólar eru ýmist bóknámsskólar eða verknámsskólar. Staða sálfræðinnar innan skólakerfisins er mjög mismunandi eftir héruðum og eftir skólum. Félag sálfræðikennara í Þýskalandi var stofnað 1978 í Northrhine-Westfalia, þá aðallega fyrir framhaldsskólakennara þar sem greinin var ný. 1983 varð félagið að landsamtökum fyrir Vestur Þýskaland og verkmenntaskólarnir bættust við. 1991 urðu til samtök í Austur Þýskalandi til að stuðla að kennslu í greininni þar. Þetta tókst í Brandenburg og Schsen-Anhalt. Nú eru þessi samtök smám saman að verða landsamtök fyrir allt landið. Stjórn samtakanna er skipuð 5 meðlimum og smærri deildir eru víðsvegar um landið. Félagar í landssamtökunum eru 604.

Ekki var þátttakandi frá Eistlandi í þetta sinn en á heimasíðu félagsins kemur fram að þar er sálfræði skildugrein á 10. og 11. ári grunnskóla og í verknámsskólum. Sálfræði er kennd af skólasálfræðingum og fólki með háskólagráðu í sálfræði en ekki sérstaklega menntuðum sálfræðikennurum. Sálfræðin er vinsæl grein þó ekki séu formleg próf í henni.

Kosning stjórnar EFPTA

Kosin var stjórn fyrir Evrópusamtök sálfræðikennara (EFPTA, European Federation of Psychology Teachers´Associations). Þar komu Íslendingar sterkir inn þar sem Aldís Guðmundsdóttir var kosin ritari samtakanna og skorað var á Kristján Ara Arason að taka að sér að hanna og sjá um vefsíðu samtakanna. Forseti samtakanna er Jari Honkala frá Finnlandi, varaforsetar eru Dorothy Commbs frá Bretlandi og Hans Reijnierse
Hollandi, gjaldkeri er Wolfgang Augustin frá Þýskalandi, umsjón fréttablaðs er í höndum Piu Gehl Björnestad frá Danmörku og sérstakur ráðgjafi stjórnar er Joe Cocker frá Bretlandi.

Merki EFPTA

Kosið var um merki fyrir samtökin og varð hringlaga merki í litum Evrópubandalagsins (gult og blátt) fyrir valinu.

Verkefni framundan

Næsta verkefni EFPTA er stjórnarfundur sem haldinn verður í Kaupmannahöfn 15. – 17. apríl 2005. Meðal verkefna sem þarf að vinna er að leita að fjármögnun innan Evrópusamtöksins til að halda ráðstefnu sem áformað er að hafa í Barcelona í október 2005.
Evrópfélag sálfræðinga (EPTA) hefur lýst ánægju yfir stofnun EFPTA og boðið samtökunum að vera deild innan EPTA. EPTA mun halda ráðstefnu á Granada á Spáni dagana 3. – 8. júlí 2005. Upp kom hugmynd um að taka þátt í þeirri ráðstefnu sem félagsdeild innan samtakanna og þá 4. júlí.


Aðalfundur EFPTA fór fram í menntaborginni Cambridge á Englandi.


Stíf fundarhöld voru alla dagana enda um margt að ræða í sálfræðinni.


Sérstakur ráðgjafi stjórnar er Joe Cocker frá Bretlandi. Lykilmaður gagnvart Evrópsku sálfræðisamtökunum EFPA.


Nýkjörin stjórn Evrópusamtaka sálfræðikennara (EFPTA).


Jari Honkala, forseti Evrópusamtaka sálfræðikennara, en hann er jafnframt formaður Samtaka sálfræðikennara í Finnlandi.


Aldís Guðmundsdóttir og Lílja Ósk Úlfarsdóttir á aðalfundi EFPTA.


Nýtt logó EFPTA.


Skálað fyrir EFPTA. Samvinnan lengi lifi.